Mehter Tarihi

**Arthur** · 07-26-2008

Mehter Tarihi

MEHTER NEDİR?

Mehter dost sevgi birlik ve kahramanlık ocağıdır. Mehteri kendine has özellikleri ile korumak yaşatmak gelecek nesil'e bırakmak her Türk'ün görevidir. Mehter; mızıkacı çadırcı kavas gibi muhtelif manalarda kullanılmış bir tabirdir Mehter Farsça *quot; MIHTER*quot; kelimesinin Osmanlılarca ULU-BÜYÜK manasına gelen bir kelimesinden alınmıştır. Dilimizde bu kelimenin Arapçalaştırılmış şekillerinden *quot; MEHTER*quot; kullanılmaktadır.

MEHTERİN ÖNEMİ

Bu konuyla ilgili Evliya Çelebi'nin Sultan 4.Murat devrinde büyük bir ordu olayını Şöyle anlatır. *quot;Mimarların mı yoksa mehterlerin mi alayda önceliği konusunda karar verilemez. Bu hususda görüşmek üzere Mimarbaşı ile Mehterbaşı Sultan Murat'ın huzuruna çıkarlar; Mimarbaşı başlar söze: Padişahım! Mehterler pirsiz esnaf olup Cemşid sanatını tutmuş bir alay Deccal kavmidir biz padişahımıza saraylar selâtin camileri köprüler yaparız İslam ordusunda lüzumumuz hizmetimiz vardır; elbet mehterlerden evvel geliriz! Der.
Bunun üzerine mehterbaşı da şu iddiada bulunur.
Padişahım! Hangi bir tarafa gitseniz mehabet şevket salâbet ve şöhretiniz için dosta düşmana karşı davul kudüm nefir döverek gitmeniz lazımdır. Cenk Meydanlarında gaziler cenge salmak için köslere biz tokmak çalarız ve askeri şevke getirip biz kaldırırız padişahımız bir şeye üzülse huzurunda oniki makam yirmi dört şube yirmi dört sul kırk sekiz terkip musiki faslı edip padişahımızı neşelendiririz. Eski hükema; saz ve söz hanende âdemin gönlüne safa verir demişler. Biz de ruha gıda verir esnafız. Bahusus ki nerede Resulullah'ın âlemi olsa orada dabl-ı Al-i Osman bulunmak gerekir...
Bunun üzerine Sultan 4.Murat mehterlerin mimarlardan evvel geçmesini irade buyurur...

İSTANBUL'UN FETHİNDE MEHTER

Fatih Sultan Mehmet Fethin devam ettiği bir sabah şafakla beraber topçularının yanına gitti. Toplar atılırken Okmeydanı'na dolmuş binlerce ulema hep bir ağızdan tekbir getirmeye başladılar. Yüzlerce davul ve zurnadan oluşan devasa bir mehteran düşünün. Osmanlı ordusuyla beraber savaş meydanında bulunuyor. Fatih Sultan Mehmet İstanbul surlarının önüne geldiğinde 300 kişilik mehter takımında 100 zurna 70 davul durmadan çalıyor; kalp ve ruhları coşku ve heyecana getiriyor. Okmeyda'nındaki ikinci mehter de Haliç surlarına hücum eden kıtaların harp şevkini artırıyordu. Gök gürültüsünü andıran korkunç ve insanın içini ürperten sesler çıkarıyorlar topların seslerini bile susturuyorlardı. Yine Fatih Sultan Mehmet İstanbul'a giren muhteşem zafer alayının ortasında gözlerini yıkılmış surlara dikti sonra atını ileri sürdü. Maiyet bölükleri yeniçeri arkasındaki mehteran davul ve zurnalarını çalarak devirler açıp kapayan asırlar önce müjdelenmiş olan bu mutlu güne mutluluk katıyor ve cenk havası çalıyordu. Zaferlerden sonra ezan okunur ve mehter çalınırdı.

AVRUPA'DA MEHTER MUSİKİSİNİN NE GİBİ ETKİLERİ OLMUŞTUR

18. Asırdan itibaren birçok memleketlerde mehteran bölüklerinden etkilenerek buna benzer gruplar kurulmaya başlanmıştır.
Bestekâr Mozart ve Haydn da mehter müziğinden ilham alarak meşhur bestelerini meydana getirmişlerdir.
Büyük Alman bestecisi Beethoven'in büyük senfonisinin son bölümü mehterin kösüyle davulu ve zurnasıyla seslendirilmiştir. Beethoven'in Türk Marşını mehterin bir cenk marşından adapte ettiği bilinmektedir.
Yine Avusturyalı Bestekâr Mozart'ın Türk askerlerinin hatıralarını terennüm eden Allah Allah seslerini nakarat halinde kullanarak Türk Marşı diye bir eser meydana getirdiği de vakıadır.
Alman bestekârı Wagner bir mehter konserini dinlerken heyecanlanmış kendisini tutamayarak *quot; İşte musiki buna derler*quot; diye mehter hakkında hissiyatını ifade etmiştir.
18. YY. içinde Avusturyalılar ve Prusyalılar daha sonra Ruslar Almanlar ve Fransızlar mehter teşkilatından etkilenerek mızıka takımları kurmuşlardır.

*quot;MEHTERİN TARİHÇESİ*quot;

Mehter Dünyanın ilk ve en eski alaturka Ordu bandosudur.
Hun'lar zamanındaki adı Tuğ olan ve vurmalı sazlarla nefesli sazlardan oluşan askeri mızıka okulunun Fatih'ten sonra aldığı isim Hun'lardan beri Türk savaş tekniğinin vazgeçilmez unsuru olan askeri müziğin amacı çok uzaklardan duyulan ve gitgide yaklaşan gök gürültüsüne benzer yabancı bir müzmin sesiyle düşmanın moralini bozup savaşacak güç bırakmamak düşmanı teslim almak suretiyle harbi en kısa zamanda bitirmek ve böylece bir bakıma insan kıyımını önlemektir.
Dünyanın en eski askeri bandosu olan mehtere ilk olarak Orhun Kitabelerinde rastlanmaktadır. Bu kitabelerde *#8220;Kübürge*#8221; ve *#8220;Tuğ*#8221; olarak anlatılan askeri bandonun11. yy. yazılmış Divan-ü Lügat-it Türk*#8217;te Hakanların huzurunda müzik yaptığını anlatılır. O zamanlarda küvrük (kös) tomruk (davul) çenk (zil) ve nay-i Türkî adındaki sazlardan oluşan *#8220;Tuğ*#8221; lar savaşlarda ve özel günlerde müzik yapmaktaydılar. Ayrıca *#8220;Tuğ*#8221; Türklerde hâkimiyetin de sembolü olmuştur.
Selçukluların T'abılhâne veya Nevbet hane dediği bu kurumda Hunlardan beri ikisi nefesli dördü vurmalı altı temel çalgı yer almıştır: İslamiyet ten sonra adları zurna boru (nefir veya şahnay) çevgan zil davul ve kös'e çevrilen yurağ boygur çöken çanğ tümrük ve küvrük. Savaşta ordunun önünde giden kös davul nakkare zil çevgan çalpara çengi harbi zurna ve boru gibi yüzlerce vurmalı ve nefesli çalgının çalacağı müzik savaş tören ve oyun (spor) amaçları için özel olarak bestelenirdi.

Osmanlı imparatorluğuna Anadolu Selçuk Türklerinden geçmiştir. Şöyle ki Osman Gazi'nin kurduğu Beylik; Bizanslılara karşı birçok önlemli savaşlar kazanmış olup topraklarını genişletmiştir. Bu savaşlar neticesinde Osman Gazi'nin Selçuklu hükümdarı Aladdin Keykubat'a yararlığını göstermek ve bu savaşlarda kazandığı bazı harp ganimetlerini Selçuklu Hükümdarına hediye olarak göndermiştir. Bu arada İnegöl kalesini de kuşatarak beyliğine dâhil ederek büyütmüştür. Bu olaylardan çok memnun kalan Anadolu Selçuklu Hükümdarı adamlarında KARA BALABAN ÇAVUŞ vasıtasıyla 1284 tarihinde Osman Gazi ' ye bir ferman göndererek kendisini kutlamış ve Emirlik payesi ile İstiklal (EGEMENLİK) sembolü sayılan Tuğ Âlem Tabıl (DAVUL) Nakkare (ÇİFTENARA) Hakkaniyeti Adaleti temsilinde Ak (BEYAZ) renkte sancak göndermiştir. Osmanlılarca TABLI ALI'i OSMAN adı ile anılan ilk mehter nevbeti (KONSER) 1289 tarihinde Bileciğin bir kasabası olan söğüdün büyük Mescit meydanında Osman Gazi ve silah arkadaşlarının huzurunda bir ikindi vakti ayakta dinledikleri bir nevbet (KONSER) ile Osmanlının hazarda ve seferde çok büyük hizmetler verecek olan Mehter takımı kurulmuş olur.
Osman Gazi ve silah arkadaşlarının ayak üzre dinledikleri bu nevbet (KONSER) Selçuklu hükümdarına gösterdikleri hürmetten dolayıdır. Bu adet Osman Gazi'den sonraki Padişahlarca da devam etmiştir.

Mehterin aynı makamda birçok parçayı art arda çalıp söylemesine nevbet vurma denirdi. Önceleri günde beş kez her namazdan önce nevbet vuran Mehterhane-i Hakanı II. Mehmet döneminde yalnız ikindi namazlarından önce çalmaya başladı. Bunun dışında cüluslarda kılıç alaylarında zafer müjdesi geldiğinde arife divanlarında şehzade ve sultanların doğum ve sünnet düğünlerinde de çalardı. Barış zamanında özel yerinde çalan Mehterhane-i Hakanı seferde padişahın (o yoksa serdarın) çadırı önünde nevbet vururdu. 17. yüzyılın sonunda ve 18. yüzyılda Topkapı Sarayı'nda Demirkapı denen yerde ayrıca Eyüp sultan Kasımpaşa Galata Tophane Beşiktaş Rumelihisarı Yeniköy Kavak Beykoz Anadoluhisarı Üsküdar gibi semtlerde geceleri yatsı namazından sonra ve halkı sabah namazına kaldırmak için güneş doğmadan hemen önce nevbet vurulurdu.
Bu olayı tevid eden Hadidi tarihinde şöyle der:

HENÜZ (HALEN) VAR PADİŞAHLARDA ADET
AYAK ÜZRE DİNLERLER ÇALINSA NEVBET

Mehter takımı yüzyıllar boyunca 3 kıtada Asya Afrika ve Avrupa'da hazarda ve seferde önemli görevler yapmıştır. Bilhassa savaşlarda Türk ordularına verdiği heyecan ve kahramanlık ifade eden Mehter musikisi marşları ile Türk ordusu karşısında bunalan düşman orduları Türk Sancağından önce Mehter takımına hücum ederek onu susturup saf dışı bırakma faaliyetlerine girişmişlerdir.
16 17 ve 18. yy.da yetişen Bestekâr ve icracıları eliyle askeri musiki sanatının zirvesine ulaşan mehter musikisi hem savaşlar hem Osmanlı elçi veya heyetlerine eşlik eden şatafatlı takımlar münasebetiyle tanındığı Avrupa'da önce ordu birliklerini sonra da bestecileri etkilemekte gecikmedi. Daha 1683'te Viyana'ya yürüyen Jan Sobieski'nin ordusuna mehter etkisiyle vurmalı çalgı arttırılmış bir askeri bando eşlik etmişti. Batılıların çoğunlukla Yeniçeri müziği anlamına gelen terimlerle adlandırdıkları mehteri ilk uygulayan Lehler oldu (l741): Avusturya Rusya Prusya ve İngiltere de arkalarından geldi.
Daha sonra mehter bünyesinde barındırdığı sazlardaki değişikliklerle kapatıldığı 1826 tarihine kadar gelişmesini sürdürür.
Mehterhane 1828'de II. Mahmut tarafından kapatılmış bunun yerine III. Selim'in yakın dostu Napolyon'un emekli bando subayı Giuseppe Donizetti'ye Mızıka-i Hümayun adlı Batı kopyası saray bandosu oluşturulmuştur.
Dünyanın ilk askeri bandosunun tekrar yaşatılmaya başlanması ise Eski Yeniçeri bandosunu ve ordusunu sembolik olarak temsil etmek için mehter: 1914 yılında askeri müze bünyesinde yeniden kurulmuştur. Bu dönemde Mehter musikisini icra eden icracılara ek olarak bir tuğ takımı ile yeniçeri ortalarını sembolik olarak temsil eden tarihi birlikte mehtere ilave olmuştur. Böylece askeri müzede faaliyete geçirilen mehtere tarihi bir hüviyet kazandırılmıştır. 1.Dünya savaşı Kurtuluş savaşı ve Cumhuriyetin ilk yıllarında askeri müzede varlığını sürdüren mehter: 1935 yılında tekrar kaldırılmıştır.
1952 yılında ise askeri müze bünyesinde Mehter takımını yeniden kurdurularak daha sonraki yıllarda kurulacak Mehter takımlarının da önünü açmıştır. Bu tarihten sonra da Cumhuriyet Türkiye*#8217;sinde günümüze kadar yaşatılmıştır.

GÜNÜMÜZ AVRUPASINDA MEHTER

Tarihi *quot; Mehteran Takımı*quot; Almanya'da 1998 yılında Bielefeld ve çevresi Türk kültür ve sosyal hizmetler cemiyeti - Mevlana Cami (Ülkü Ocağı) adına dönemin dernek Başkanı Erdoğan Aktaş tarafından kurdurulmuştur.
Fatih Mehter Takımı Avrupa*#8217;da kurulup programlarına ara vermeden hizmet eden ilk *quot; MEHTER TAKIMI*quot; olma özelliğini taşır. Kurulduğu günden bu yana profesyonel olarak çalışma ve programlarını aksatmadan devam ettiren *quot; Fatih Mehteran Takımı*quot; Avrupa*#8217;nın aranılan ekibi olmuştur.
1998 yılından itibaren birçok konser vermiş olup Yoğun Almanya dışı ve içi konser teklifleri alan Mehteranımız milli gün ve gecelerin yanı sıra uluslararası organizasyonlarda da yer alıp Tarihi Mehter Takımını en iyi şekilde temsil etmiştir. Bugüne kadarda çeşitli Türk yabancı televizyon kanallarına ve gazetelerine haber konusu olmuş ve olmaya da devam etmektedir.
Topluluğumuz bünyesindeki üç katlı mehteri ile Almaya içinde birçok şehirde ve Almanya dışında Danimarka Hollanda Belçika Fransa İsviçre ve Avusturya gibi ülkelerde Birçok kez konser vermiştir. Bu konserlerde üzerine düşen tarihi kültürel ve sanatsal görevin sorumluluğu içinde hem klasik mehter repertuarını icra etmiş hem de yeniliklere açık olarak programlar yapmıştır.
Fatih Mehter Takımı'nın uyum ve entegrasyon çalışmaları noktasında Avrupa genelindeki kültür ve sanat etkinliklerinde de büyük katkısı olmuştur.

AVRUPA'DA MEHTER'İN KURULUŞ AMACI

Uyum içerisinde yaşamakta olduğumuz Avrupa*#8217;da kültürümüzü de muhafaza ederek Müslüman Türk Milletinin tarihten gelen kültür zenginliğini Avrupa insanına en iyi şekilde sunmak hedefimizdir.

Kurucusu: Bielefeld ve çevresi Türk kültür ve sosyal hizmetler cemiyeti - Mevlana Cami-i (Ülkü Ocağı) adına dönemin dernek Başkanı Erdoğan Aktaş tarafından kurdurulmuştur.

MEHTER TAKIMI İKİ BÖLÜMDEN OLUŞUR

Mehter takımının yürüyüş nizamında merasime iştirak şöyledir: Önde çorbacı başı (Emir-i Âlem) unvanını taşıyan ve başında *quot;üsküf*quot; bulunan mehteran bölüğü komutanı onun arkasında sol tarafında zırhlı muhafızı ile birlikte yeşil sancak ortada istiklal alameti olan ak sancak sağ başta ise zırhlı muhafız ile birlikte kırmızı sancak bulunur. Sancakların arkasında ise üçerli koldan üç sıra halinde dizilmiş dokuz tuğ gelir. Sağ taraftan kırmızı sancağın arkasında yeniçerilerin taşıdığı hücum tuğu yer alır. Tuğlardan sonra ortada mehterbaşı bulunur. Mehterbaşından sonra ise mehterin iki katı adedince çevgenler (okuyucular) zurnazenler boruzenler nakkarezenler zilzenler ve davulzenler gelmekte. En arkada ise at sırtında taşınan kös bulunmakta.
Mehter takımı katlardan oluşur. 3 katlı 5 katlı 7 katlı 9 katlı 11 katlı ve 13 katlı diye adlandırılır. En küçüğü 3 katlı en büyüğü 13 katlı olarak kurulmuştur. Mehter takımında katlı demek her sazdan o katlı nispetinde Enstrüman *lt;saz*gt; bulunması demektir. Yani 5 katlı Mehter takımında 5 zurna 5 boru 5 nakkare 5 zilve 5 davul var demektir. Buna göre 10 çevgen (diğer sazların iki misli) bulunur. 13 katlı Mehter yalnızca Padişaha aittir.

MEHTER DİZİLİŞ VE YÜRÜYÜŞÜ

Mehter takımının kendine has bir yürüyüş şekli vardır.
Yürüyüşlere daima Besmele ve sağ ayakla başlanır. Yürüyüş yapılırken her üç adımda atışta sağa ve sola dönülerek yürünür. Bu Mehter takımının sağa ve sola RAHİMALLAH - KERİMALLAH manasına gelen selamlama yürüyüşüdür. Yoksa bazı çevrelerin ifade ettiği gibi iki ileri bir geri şeklinde değildir.

KONSER DÜZENİ

İlk kurulduğu yıllarda çember biçiminde dizilen mehter sonraları yarım daire (hilâl) biçiminde dizilmeye başladılar. Mehteran daire şeklinde nevbet nizamını teşkil ederler nakkare zenleri oturup diğerlerinin ayakta durmasıyla da hilal görünümü verir. Kösler hilalin orta ilerisine konulur. İçoğlanı Başçavuşu mehter faslı başlamadan önce daireden çıkarak ortaya gelir ve: *quot;Vaktı-i Süruru sefa Mehterbaşı Ağa! Hey! Hey! *quot; diye bağırır. Bu sırada hazır bulunanların dikkatlerini çekmek için nakkarelerle sofyan usulünde üç tempo atılırdı. Nakkareler çalarken de Mehterbaşı ağa mehterin önüne gelir: *quot;Merhaba Ey Mehteran!*quot; der ve sağ elini göğsüne koyarak mehteri selamlar.
Mehteran da hep beraber sağ ellerini göğüsleri üzerine koyarak koro halinde *quot;Merhaba Mehterbaşı Ağa!*quot; diyerek karşılık verirler. Daha sonra mehterbaşı ağa: *quot;Hasduuuur*quot; diyerek çalınacak makamın ve eserin adını söyler (mesela *quot;Der fasl-ı Acem aşiran cihadı-ı ekber marş!*quot; derdi) hemen arkasından *quot;Haydi.. Ya Allah !*quot; diyerek mehteri icraya geçirir. Nevbet bitince mehter gülbankı (duası) okunur ve fasl sona erer...

MEHTER DUASI

Allah Allah Celilü'l - Cebbar Muinü's - Set tar Halıku'l - Leyli ve'n - Nehar Layezal Zülcelâl birdir Allah Anın birliğine Resul - ü Enbiya Peygamberimiz Cenab - ı Ahmed - i Mahmut - u Muhammed Mustafa ( Bütün efrad elleri göğüste olduğu halde rükûa gelir gibi eğilirler ) Al-i evladı-ı Resulü müçtebi imdadı-ı ruhaniyetine; bir cümle Âlem- İ İslam*#8217;ın sıhhatü selametine Ordularımızın devamı Muzafferiyetine Aziz Devletimizin Beka-ü temadüsüne üçler yediler kırklar göçenler demine devranına *quot; Hu diyelim Huuu*quot; denildikten sonra bütün mehter takımı davul ve zilleri şiddetle vurarak dokuz defa *quot;Hu*quot; çekerlerdi. Sonra da üç defa kös vururlardı.
Eli kan kılıcı kan sinesi üryan ciğeri püryan meydan-ı şahadette Allah yoluna revan Kahrımız Gazabımız düşmana ziyan!... Adüvden korkmadık korkmayız hiç-bir zaman Kura-anda Zafer va-ad ediyor Hazreti Yezdan Uğrun açık olsun ey Serdarı Mücahid Hüda kılıcını keskin etsin. Ömrünü gün gibi bedid! Fahri âlemi hoşnut etsin. Hak gaza-i ekberin etsin mübarek ve Sait.

Takımın içinden evvelce seçilmiş dik ve güzel sesli biri tiz perdeden: *quot;Nasrünminallahi ve fethün karib. Ve beşşiri! L müminin*quot; ayetini okur üç defa *quot;Allah*quot; diyecek kadar dururdu. Sonra bütün aletlerle beraber davullar ve kösler hafif vurarak devamlı teramole yaptığı sırada hepbir ağızdan *quot;Allah Allah*quot; deyince susarlar ve baş eğerek geriye döner ve dağılırlar.

MEHTER MÜZİĞİ

Mehter müziği klasik Türk müziğindeki makam ve usullerin kullanıldığı teksesli bir müziktir. Peşrev semai nakış cengi harbi murabba kalenderi gibi formları vardır. Mehterhane'nin repertuarında bunlardan başka serhat türküleri de yer almıştır. Buna karşılık bazı mehter peşrevleri de fasıl müziğinde çalınmıştır. Mehter müziğinde ahlâtı revani saf gibi fasıl müziğinde hemen hemen hiç kullanılmamış usullere yer verilmiş bunların çoğu o usulde bestelenmiş yapıtların form adı da olmuştur.

Mehter müziğinin bestelerinin çoğunu Mehterhane'de görevli müzikçiler yapmıştır. Günümüze ulaşan mehter melodilerinin en eskileri Nefiri Behram Emir-i Hac Hasan Can ve II. Gazi Giray gibi 16. yüzyıl bestecilerinin yapıtlarıdır. Notası bulunan yapıtların da büyük çoğunluğu 17. yüzyıldan kalmıştır. Bu yüzden belli başlı bestecileri Zurnazen Edirneli Dağı Ahmed Çelebi Zurnazen başı İbrahim Ağa Müstakim Ağa Ham mali ve Şah Murad'dır. Hızır Ağa da 18. yüzyılın en büyük mehter bestecisidir. 16. ve 17. yüzyılın çoğu peşrev formunda olan yapıtları Ali Ufki Bey'in ünlü derlemesi Mecmua-i Saz ü Söz ve Kantemiroğlu Edvarı adıyla tanınan Kitabı İlmi'l-Musiki ala Vechi'l-Hurufat aracılığıyla günümüze ulaşmıştır.

Mehter müziği bestecileri Osmanlı ordusuna cesaret ve coşku verici düşman askerini korkutucu melodiler yaratmaya özen göstermişlerdir. Osmanlıların Avrupa'nın ortalarına kadar ilerlemesi 17. yüzyılda mehter müziğindeki birçok öğenin Avrupa müziğine de girmesine yol açmıştır. Bunların başında kös nakkare çevgan halile gibi belirsiz ses veren vurmalı çalgıların kullanılması gelir. Ayrıca bazı batılı bestecilerin yapıtlarında mehter müziğinden esinlenilmiş bölümler de vardır.

Mehter sanılanın aksine sadece marş çalmaz. Kendi yapısına uygun kâr karçe beste semai fasıl şarkıları serhat ve Rumeli türküleri peşrev ve saz semaileri de mehterin repertuarı içinde yer alır.

KIYAFETLER

Saz başları kırmızı cübbe kırmızı kavuk kırmızı şalvar sarı üç etek ve sarı yemeni giyerler. Diğer sazlar koyu mavi cübbe kavuk şalvar ve renkli üç etek ile kırmızı yemeni giyerler. Çevgânlar da saz başları gibi giyinirler.

Mehter Tarihi

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Türk Tarihi Programı İndir,Türk Tarihi Programı Yükle,Türk Tarihi Programı İndirÖgren	Arthur	E-Kitap E-Book Kitap Tanıtımı	0	02-21-2010 11:58 AM
Osmanlı Armaları,Osmanlı Tarihi Armaları,Osmanlı Arma Resimleri,Tarihi Arma Resimleri	Arthur	Türk ve Osmanlı Resimleri	0	01-11-2010 04:27 AM
Logaritmanın Tarihi Gelişimi	Arthur	Matematik Geometri	2	01-10-2010 07:37 PM
Prof. Dr. Ali İhsan Gencer	Sultan Sencer	Bilim Adamları	0	10-01-2008 12:34 PM
Prof. Dr. Reşat Genç	Sultan Sencer	Bilim Adamları	0	10-01-2008 11:36 AM

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder

Maxi Hayat * Program Deposu * File4Share * Nasıl Yaparız? * Modifiye Otomobiller * Yerli Yabancı Klipler * Html RenkKodları * Program İndir * Oyun İndir *